การพัฒนาสังคมพร้อมทั้งการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชากร

นอกเหนือไปจากการพัฒนาสังคมการทำงานเพื่อเพิ่มรายรับซึ่งคือเรื่องเศรษฐกิจในครัวเรือนอันส่งผลต่อเศรษฐกิจมหภาคแล้ว โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริทุกโครงการจะเติมเรื่องของการพัฒนาสังคมพร้อมทั้งการเกื้อหนุนคุณภาพชีวิตของประชากรเข้ามาไว้ด้วยเป็นสำคัญโดยระบุวิถีทางให้ประชากรที่มีส่วนได้ส่วนเสียในท้องที่นั่นเองได้เข้ามาร่วมมีส่วนในการตัดสินใจด้วยตัวเองตั้งแต่เริ่มโครงการ แนวทางนี้เป็นที่รู้จักมักคุ้นกันดีในกลุ่มนักพัฒนาสังคมตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เนื่องจากทรงเรียกวิธีการนี้ว่าเป็นการระเบิดจากข้างใน คือ ประชากรผู้เกี่ยวข้องได้ส่วนเสียนั้นเป็นผู้กำหนดวิถีทางของตนเองเพื่อจะเลือกเฟ้นวิถีทางการก้าวหน้าและพร้อมที่จะรับกระแสของการพัฒนาจากข้างนอกที่จะมีเข้ามาในภายหน้า หากวิเคราะห์ถึงการปฏิบัติหน้าที่ในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริอย่างเจาะลึกแล้วจะแลเห็นได้เด่นชัดว่าพระองค์ทรงใช้หลักการของการประชาพิจารณ์มานานนับเป็นเวลาหลายสิบปีก่อนจะเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายและเริ่มกระทำกันอย่างกว้างขวาง ในขณะนี้วิธีการทำประชาพิจารณ์ของท่านนั้นเป็นแนวทางที่เรียบง่ายและตรงไปตรงมาโดยที่จะทรงชี้แจงถึงจุดประสงค์และผลลัพธ์ที่จะได้รับจากโครงการพัฒนาสังคมกับมวลชนที่มาเฝ้าดูรุมล้อมอยู่ ภายหลังจะทรงถามถึงความเต็มใจพร้อมทั้งกลุ่มที่จะจำเป็นจะต้องเสียสละในในเวลานั้น

นอกจากเรื่องทางเศรษฐกิจกับการยกระดับรายรับของพสกนิกรแล้วยังปรากฎเรื่องของการพัฒนาสังคม การปลูกสร้างความหนักแน่นมั่นคงให้กับชุมชน การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตในแง่ขององค์รวมตลอดจนเรื่องของกลุ่มจิตวิทยาวิถีชีวิตเมืองไทยพร้อมทั้งวัฒนธรรมอีกด้วย ภายในขอบเขตพัฒนาสังคมบริเวณวัดมงคลชัยพัฒนา อ.เมือง จ.สระบุรี นั้นนอกจากการนำทฤษฎีใหม่ตามที่ได้บอกไว้เริ่มแรกไปทำความเข้าใจทดสอบเพื่อที่จะเป็นแม่แบบแล้วยังผนวกรวมทั้งเรื่องการชี้นำวิถีชีวิตประเทศไทยที่ดีงามในสมัยก่อนรื้อฟื้นขึ้นมาใหม่ด้วย โดยได้พระราชทานพระราชดำริให้จัดเตรียมก่อสร้างศาลาอเนกประสงค์เพื่อจะให้พระสงฆ์ ชาวบ้าน พร้อมกับส่วนราชการได้พบปะสนทนาแลกพัฒนาสังคมความรู้และกำจัดปัญหาของท้องถิ่นด้วยกันไม่ว่าจะเป็นปัญหาด้านการเลี้ยงชีพและปัญหาในชีวิตอื่น ๆ ในลักษณะของสามประสาน ที่อาศัย วัดวาอาราม และราชการอีกด้วย ซึ่งวิถีชีวิตชาวไทยในลักษณะนี้น่าจะคงและปกป้องรักษาไว้ให้มีอยู่ต่อไปภายในสังคมประเทศไทย แนวความคิดเหล่านี้ได้สะท้อนให้เห็นพระวิสัยทัศน์และพระสติปัญญาที่ลุ่มลึก